DỰ ÁN VỆ SINH MÔI TRƯỜNG GIAI ĐOẠN 2 CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Ngày đăng: 25-09-2018 - 16:46:00

Hà Nội, ngày 24/9/2018

Kính gửi:

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc

Ông Nguyễn Thiện Nhân, Bí thư Thành ủy Tp. HCM

Chủ tịch UBND Tp. HCM

Bộ trưởng Bộ Xây dựng

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Bộ trưởng Bộ Tài chính

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội

Văn phòng Chủ tịch nước

 

(về DỰ ÁN VỆ SINH MÔI TRƯỜNG GIAI ĐOẠN 2 Tp. HCM

CÓ HẠI CHO ĐẤT NƯỚC)

 

Tôi tên là Nguyễn Đức Thắng, cán bộ Nhà nước về hưu năm 2008, có quá trình công tác, khởi đầu tại Viện Kỹ thuật quân sự, tiếp đến là Viện Khoa học Việt Nam và cuối cùng là Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Bộ Xây dựng và UBND thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai thực hiện Dự án vệ sinh môi trường giai đoạn 2, có tổng vốn đầu tư 524 triệu USD, trong đó vốn vay của Ngân hàng Thế giới 450 triệu USD. Dự án sẽ xây dựng 2 tuyến cống bao dọc hai bên bờ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, để thu gom toàn bộ nước thải của 5 quận là Tân Bình, Quận 3, Phú Nhuận, Bình Thạnh và Quận 1 dẫn về nhà máy xử lý nước thải tập trung, công suất thiết kế 480.000m3/ngày, có diện tích trên 38 ha tại phường Thạnh Mỹ Lợi thuộc Quận 2.

Sau khi nghiên cứu toàn diện rất nhiều vấn đề liên quan, tôi thấy việc thực hiện dự án giai đoạn 2, sẽ phủ định những kết quả đạt được của giai đoạn 1, làm gia tăng ngập úng Tp. HCM trong suốt đời vận hành của dự án; vì quan điểm thực hiện dự án là quan điểm TRỊ THIÊN, cắt bỏ chức năng thoát  nước mà tạo hóa đã sinh ra cho kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Khi thiết kế dự án đã xem nhẹ một qui luật cơ bản trong khoa học thoát nước và việc áp dụng cách tiếp cận tập trung trong xử lý nước thải sẽ làm gia tăng ngập úng tại 5 quận và sẽ đẩy kênh vào tình trạng “kiệt nước” nhiều hơn; như đối với các con sông của Hà Nội thậm trí còn làm trơ lòng, phơi đáy.

 

Tôi thấy mình phải có trách nhiệm gửi thư này (đính kèm là bài viết DỰ ÁN VỆ SINH MÔI TRƯỜNG GIAI ĐOẠN 2 CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÀ CÓ HẠI CHO ĐẤT NƯỚC) tới Tổng Bí thư, Thủ tướng và lãnh đạo các Bộ, ngành liên quan cân nhắc, xem xét và có nguyện vọng mong nhận được ý kiến trả lời.

Xin chân thành cám ơn.

Kính thư,

 

Nguyễn Đức Thắng

 

 

 

DỰ ÁN VỆ SINH MÔI TRƯỜNG GIAI ĐOẠN 2 CỦA

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÀ CÓ HẠI CHO ĐẤT NƯỚC

 

 

Ngày 21/9/2018 tôi đọc được đoạn tin trên báo mạng: Ngày 24/2/2017, Ban quản lý Dự án vệ sinh môi trường giai đoạn 2 của Tp. HCM thực hiện lễ khởi công gói thầu XL-01 “Thi công tuyến cống bao” cho kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Giai đoạn 2 của Dự án có tổng vốn đầu tư 524 triệu USD tương đương hơn 11.000 tỷ đồng; trong đó vốn vay của Ngân hàng Thế giới 450 triệu USD, 74 triệu USD còn lại là vốn đối ứng của thành phố.

Mục tiêu lớn nhất của dự án VSMT giai đoạn 2 là thu gom toàn bộ nước thải của vùng lưu vực kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, không cho xả thẳng vào Kênh như mọi khi, mà dẫn về nhà máy xử lý nước thải tập trung, nước sau xử lý đạt tiêu chuẩn Môi trường loại A, sẽ đổ vào sông Sài Gòn. Bao gồm 2 hạng mục công trình chính sau:

  • Nhà máy xử lý nước thải, công suất thiết kế là 480.000m3/ngày, có diện tích trên 38 ha tại phường Thạnh Mỹ Lợi thuộc Quận 2.
  • Xây dựng 1 tuyến cống bao đường kính 3,2m, dài 8km dọc men theo 1 bờ của kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Bờ bên kia của Kênh đã xây dựng tuyến cống bao tương  tự của giai đoạn 1 (năm 2002 – 2012). Hai tuyến cống bao này dọc theo hai bờ Kênh có chức năng thu gom tất cả nước thải, chặn không cho đổ vào Kênh, dẫn về nhà máy xử lý nước thải. Xây dựng 19 hố ga thu nước thải dọc hai bên tuyến cống bao. Xây dựng 21 giếng thu nước với đường kính trong 9m, để thu nước thải từ các cống cấp 2 và 3 từ các nơi đổ về. Xây dựng các đoạn cống bé có đường kính 0,6m – 1,0m đấu nối từ  21 giếng thu dẫn nước thải vào 19 hố ga và chảy tiếp theo tuyến cống bao về nhà máy XLNT. Tổng chiều dài 21 đoạn cống bé này là 410m.

 

I. TÓM TẮT KẾT QUẢ DỰ ÁN GIAI ĐOẠN 1:

Theo thông tin từ website của Ngân hàng Thế giới (năm 2013):

http://www.worldbank.org/vi/results/2013/04/11/vietnam-ho-chi-minh-city-environmental-sanitation-project

Trong giai đoạn 1 (2002 – 2012) đã thực hiện được những hạng mục công việc sau:

  • Sửa chữa, thay thế, làm mới và kéo dài: 51km cống thoát cấp 2 và 375 km cống thoát cấp 3.
  • Nạo vét, vận chuyển và đổ khoảng 1,05 triệu m3 bùn đất của Kênh
  • Gia cố 18 km bờ kênh bằng tấm bản bê tông.
  • Lắp đặt 9 km tuyến cống bao dọc kênh với đường kính từ 2,5 m – 3.0m.

 

Với những hạng mục công việc trên, Dự án giai đoạn 1 đã tạo ra tác động thay đổi bộ mặt thành phố, giảm nguy cơ ngập úng sau mưa, mang lại lợi ích trực tiếp cho trên 1,2 triệu người thông qua cải tạo điều kiện vệ sinh môi trường.

Tuy nhiên, sang giai đoạn 2, với cách tiếp cận và thiết kế như trên DỰ ÁN XỬ LÝ NƯỚC THẢI LỚN NHẤT VIỆT NAM VỚI 2 TUYẾN CỐNG BAO THU GOM NƯỚC THẢI SẼ PHỦ ĐỊNH NHỮNG KẾT QUẢ CỦA GIAI ĐOẠN 1, LÀM GIA TĂNG MẠNH MẼ ÚNG NGẬP SAU MƯA TẠI TP.HCM TRONG SUỐT ĐỜI TỒN TẠI CỦA DỰ ÁN. Đáng tiếc, một tác động môi trường tiêu cực to lớn như vậy đã lọt qua Hội đồng Thẩm định Quốc gia về Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của dự án. Dưới đây là những phân tích, chứng minh:

 

II. GIAI ĐOẠN 2 ĐƯỢC THIẾT KẾ THEO QUAN ĐIỂM TRỊ THIÊN NÊN CHẮC CHẮN THẤT BẠI:

Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè dài 8,7 km,  bắt nguồn từ quận Tân Bình, chảy qua Quận 3, quận Phú Nhuận, quận Bình Thạnh đến Quận 1 và đổ ra sông Sài Gòn. Khổ rộng ngang của Kênh, nơi hẹp nhất khoảng 25m tại đường Phạm Văn Hai (quận Tân Bình) và nơi rộng nhất khoảng 200m tại cầu Thị Nghè, nối đường Nguyễn Thị Minh Khai với đường Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè được tạo hóa sinh ra để thoát nước cho một lưu vực bao gồm 5 quận nói trên có tổng diện tích là 61km2. Từ những năm 1986 trở về trước, mỗi khi có mưa lớn đổ xuống, mọi thứ nước đều nhanh chóng chui vào các cống cấp 3, cấp 2 và đổ vào Kênh chảy tiếp ra sông Sài Gòn. Người dân vùng này nói riêng và toàn Sài Gòn ngày xưa nói chung không có khái niệm úng ngập như ngày nay. Dọc hai bờ Kênh có đến nhiều trăm miệng xả nước thải trực tiếp vào Kênh.

HÌNH VẼ DỰ ÁN VSMT GIAI ĐOẠN 2 TP. HỒ CHÍ MINH,

Tất cả nước mưa và nước thải của 5 quận nói trên ở hai bên tả và hữu kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, từ các hộ gia đình, các ngõ, ngách, hẻm được thu gom vào hệ thống cống thoát cấp 3. Từ các cống cấp 3 chảy đổ vào hệ thống cống thoát lớn hơn là cấp 2. Trước kia và hiện nay hàng trăm miệng cống thoát cấp 2 vẫn được đổ thẳng vào Kênh. Tuy nhiên, sau xây dựng, sẽ bị chặn lại và thu gom vào 21 giếng thu (màu tím, đường kính trong 9m). Nước từ các giếng thu chảy qua 21 đoạn cống nối ngắn và bé, đường kính từ 0,6m đến 1,0m để vào 19 hố ga (màu xanh) trên 2 tuyến cống bao ngầm (màu đỏ), có đường kính từ 2,5m đến 3,2m, để dẫn về nhà máy XLNT đặt tại phường Thạnh Mỹ Lợi thuộc Quận 2.

 

Hệ thống thoát nước và chống ngập úng của hầu hết các đô thị trên Thế giới đều dựa vào 2 loại sau đây:

  • Hệ thống sông ngòi, kênh, mương, rạch và ao, hồ và đầm lầy mà THIÊN NHIÊN BAN TẶNG; còn gọi là hệ thống thoát cấp 1.
  • Hệ thống cống ngầm DO CON NGƯỜI kiến tạo thêm; thường gọi hệ thống thoát cấp 2 và 3.

 

Những gì mà tự nhiên đã ban tặng, trên Thế giới họ đều giữ nguyên, có nghĩa là không xóa bỏ, san lấp kênh mương hay ao hồ, đầm lầy. Tuy nhiên, 30 năm phát triển vừa qua, nhiều ao, hồ, vùng đất trũng và các con mương nhỏ ở Tp. HCM đều đã bị san lấp. Hoạt động này có thể gọi đơn giản là “đổi đất ao hồ lấy ngập úng” hoặc “chấp  nhận ngập úng để có đất xây dựng”, mặc dù rất nhiều khu đô thị với nhiều ngàn tỷ đồng đổ vào đó, nhưng hiện vẫn hoang vắng, không có người ở; vì mục đích đầu tư là để kinh doanh kiềm lời, chứ không có nhu cầu để ở.

Theo sự phát triển của đô thị, ngày xưa là Sài Gòn, ngay nay là Tp. HCM con người đã xây dựng, bổ sung thêm một hệ thống chằng chịt các cống ngầm bên dưới lòng đường, để thoát nước sao cho ngắn nhất, ít tốn kém nhất đổ vào hệ thống sông, kênh, mương thoát nước tự nhiên.

Tuy nhiên, Dự án giai đoạn 2 đã CẮT BỎ HOÀN TOÀN CHỨC NĂNG THOÁT NƯỚC TẠO HÓA ĐÃ BAN TẶNG cho kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Trong tương lai lâu dài, kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè sẽ không còn được dẫn, đưa nước vào sông Sài Gòn nữa. Vì mọi thứ nước sẽ được thu gom vào tuyến cống bao ngầm mới xây có đường kính từ 2,5m – 3,2m dẫn về nhà máy XLNT. Nói chính xác là tất cả nước sẽ bị “nghiêm cấm” đổ vào Kênh. Vậy Kênh mà không có nước, Kênh sống bằng gì? Khi này, nguồn nước sống duy nhất của Kênh là nhờ vào triều cường, nước sông Sài Gòn sẽ từ từ dâng lên chảy ngược vào Kênh. Khi triều lui, nước sông Sài Gòn sẽ từ từ hạ xuống, kéo theo nước trong Kênh giảm dần đến cân bằng với chân triều. Vậy là Kênh về mức bị “kiệt” nước.

Trên báo nongnghiep.vn, Thứ Hai, 02/10/2017, đăng bài với tiêu đề “Chống ngập Tp. HCM: Giải pháp ‘bơm siêu khủng’ là phản khoa học!” phỏng vấn chuyên gia thủy lợi, KS cao cấp Phan Khánh, Hội Khoa học Thủy lợi TP.HCM, cho biết “Giải pháp 'bơm siêu khủng' là phản khoa học!” và “Mấy hôm trước tôi và GS.TS Nguyễn Ân Niên phải xắn quần tới bẹn trên đường Trần Hưng Đạo, quận 1, nhưng khi ra kinh Tàu Hũ thấy phơi đáy, vậy là cống tắc đâu đó mà không biết. (GS.TS Nguyễn Ân Niên là nguyên Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam). Kênh Tàu Hũ hiện vẫn là kênh tự nhiên, vẫn chưa bị cắt bỏ chức năng thoát nước, mọi nước thải vẫn đổ thẳng vào kênh, thế mà phơi đáy sau mưa.

Lưu vực kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè gồm 5 quận nói trên có tổng diện tích là 61km2 (61 triệu m2), chỉ cần một cơn mưa nhỏ 30mm trong 1 giờ đã tạo nên 61.000.000m2 x 0,03m = 1,8 triệu m3 nước mưa (chưa tính đến lượng lớn nước thải sinh hoạt), đổ dồn vào 21 giếng chứa bằng mắt muỗi và chảy qua 21 cống bé nhỏ để vào 19 hố ga và cống bao là chuyện kỳ lạ. TẮC, NGẬP ÚNG nhiều nơi sẽ là đương nhiên.

Cho dù, giả sử nếu có cắt bỏ đi 21 giếng thu, cắt bỏ 19 hố ga, cắt bỏ 21 đoạn cống bé, tất cả các cống cấp 2 đấu nối thẳng vào tuyến cống bao với đường kính 2,5m – 3,2m cũng là quá nhỏ bé để thoát nước so với khổ rộng của kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè từ 25m đến 200m. Giải pháp này vẫn sẽ là TẮC và TẮC.

Tạo hóa đã sinh ra con kênh rộng lớn như vậy, nay trở lên bị “THẤT NGHIỆP”, phải ngó nhìn tuyến cống bao nhỏ bé, chật cứng nước đưa về nhà máy XLNT tận phường Thạnh Mỹ Lợi thuộc Quận 2.

Tất cả mọi người dân, kể cả các cháu bé học từ lớp 4 trở lên đều tin rằng thoát nước trong kênh mương rộng lớn bao giờ cũng nhanh hơn, nhiều hơn, tốt hơn thoát nước trong cống nhỏ có đường kính 3m. Thoát nước trong cống có đường kính 3m bao giờ cũng sẽ tốt hơn trong cống có đường kính 1m.

GIẢI PHÁP TRỊ THIÊN, CẮT BỎ CHỨC NĂNG THOÁT NƯỚC, CHỐNG NGẬP ÚNG MÀ TẠO HÓA ĐÃ SINH RA CHO KÊNH, ĐÃ THẤT BẠI NGAY TỪ KHI KÝ QUYẾT ĐỊNH PHÊ DUYỆT ĐẦU TƯ DỰ ÁN.

 

III. KHÔNG TÔN TRỌNG MỘT QUI LUẬT PHỔ QUÁT TRONG ĐỜI SỐNG:

Có một qui luật trong chuyên môn Hóa học, liên quan đến một chuỗi các phản ứng dây chuyền, mà tôi học được cách đây gần 50 năm có thể tổng quát hóa rộng hơn trong đời sống, thành “Trong một chuỗi gồm nhiều công đoạn hoạt động/sự việc liên kết với nhau, vận tốc xử lý của toàn chuỗi được quyết định bởi công đoạn có vận tốc nhỏ nhất” , hoặc Hiệu quả/kết quả hoạt động của toàn chuỗi sẽ do khâu yếu nhất quyết định”. Qui luật này có thể áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau trong khoa học quản lý hiện nay. Qui luật này trái ngược với những suy diễn thông thường của chúng ta, là cái gì to lớn, hoành tráng sẽ quyết định thành công, thắng lợi bao trùm.

Ví dụ: Trong một dây chuyền sản xuất một sản phẩm được hình thành từ 10 chi tiết của 10 công đoạn khác nhau. Năng suất của công đoạn yếu nhất sẽ quyết định năng suất của toàn dây chuyền. Khi vận dụng vào ngành giao thông ta có thể phát biểu thành qui luật: “Đoạn yếu nhất của 1 tuyến giao thông quyết định năng lực thông xe của toàn tuyến”. Ví dụ tuyến giao thông đi từ A đến B, rồi đến C với đích đến là D gồm 3 đoạn. Năng lực thông xe của đoạn AB là 100 xe/phút, năng lực thông xe của đoạn BC là 1000 xe/phút, của đoạn CD là 5000 xe/phút. Vậy năng lực thông xe của toàn tuyến sẽ chỉ là 100 xe/phút. Khi vận dụng vào ngành cấp thoát nước, ta có thể phát biểu là “Trong một tuyến đường ống cấp/thoát nước, lưu lượng cấp/thoát nước của toàn tuyến được quyết định bởi lưu lượng của đoạn yếu kém nhất”.

Mặc cho tuyến cống bao có đường kính 3,2m, nhưng đoạn cống nhỏ nối từ giếng thu vào hố ga có đường kính 0,6m – 1,0m sẽ quyết định lưu lượng thoát nước của toàn tuyến. NƯỚC CHẢY BỊ TẮC CỐNG SẼ LÀ HIỂN NHIÊN.

Nhà máy XLNT công suất 480.000m3/ngày. Cứ cho nhà máy làm việc 3 ca, 24/24 giờ; vậy trung bình một giờ nhà máy sẽ xử lý 20.000m3 nước. Khi tuyến cống bao còn mới, đoạn cống có đường kính 2,5m sẽ quyết định lưu lượng của toàn cống. Năng lực nước tự chảy của cống này, tối đa khoảng 8.000 - 10.000m3/giờ, chỉ bằng một nửa so với công suất xử lý của nhà máy. Một thời gian sau, gạch vỡ, cát lắng đọng, cộng với đủ loại rác thải sẽ trôi vào, chỉ cần 10 mét cống này bị bịt đến 60% diện tích, mặc cho tất cả phần cống còn lại là thông thoáng, lưu lượng thoát nước toàn cống sẽ bị cắt giảm 60%. TẮC CỐNG SẼ LÀ ĐƯƠNG NHIÊN, dẫn đến ngập úng toàn vùng phía trên của điểm tắc.

https://www.tienphong.vn/xa-hoi/hang-nghin-ty-troi-song-vi-rac-1303733.tpo

Báo Tiền phong đăng ngày 21/7/2018 “Mỗi ngày, các công nhân Công ty môi trường đô thị vớt khoảng 7-8 tấn rác thải trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè (có lục bình thì lên tới 16 tấn/ngày). Còn lưu vực kênh Ðôi, kênh Tẻ mỗi ngày vớt 42 - 43 tấn rác (có lục bình lên tới 60 tấn/ngày)… Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết mỗi ngày thành phố thải ra gần 9.000 tấn rác sinh hoạt và hơn 2.300 tấn rác do người dân tự ý xả ra môi trường. Do đó, nếu không có giải pháp thu gom, xử lý triệt để lượng rác người dân tự xả ra môi trường sẽ trôi xuống cống thoát nước hoặc trôi nổi ngoài môi trường”.

Như vậy, dự án giai đoạn 2 sẽ PHỦ ĐỊNH NHỮNG KẾT QUẢ CỦA GIAI ĐOẠN 1, GIA TĂNG MẠNH MẼ ÚNG NGẬP Tp. HCM.

 

IV. BỘ XÂY DỰNG ĐÃ CHỌN SAI CÁCH TIẾP CẬN TRONG XỬ LÝ NƯỚC THẢI CHO HÀ NỘI VÀ TP.HCM:

Trên Thế giới có hai cách tiếp cận trong việc xử lý nước thải, đó là Tập trung Phi tập trung/phân tán, (centralized và decentralized approach), tùy điều kiện cụ thể đối với từng đô thị mà chọn để đạt mục tiêu mong muốn.

Phần lớn các nhà máy XLNT trên Thế giới là phân tán, phi tập trung, qui mô vừa và nhỏ, rải rác khắp nơi. Ngày càng phổ biến những nhà máy XLNT kiểu này, được sản xuất trước, theo các modul, chỉ việc mang đến hiện trường lắp đặt và sử dụng (prefabricated wastewater treatment plant). Quan điểm XLNT thực hiện bảo vệ môi trường là đúng, là chuẩn mực Thế giới. Khi nước thải xả vào môi trường quá mức với khả năng chịu tải của hệ sinh thái (carrying capacity of ecosystem) sẽ gây hại, do vậy cần phải xử lý nước thải. Khi liều lượng nước thải xả vào môi trường vẫn còn trong khả năng chịu tải của hệ sinh thái, không gây hại cho hệ sinh thái (hệ sinh thái tự xử lý, làm sạch nước thải, được gọi là những dịch vụ của hệ sinh thái – services of ecosystem) thì không cần phải xử lý nước thải.

Với mục đích cứu, làm sống lại các con sông của Hà Nội và kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Bộ Xây dựng đã chọn cách tiếp cận tập trung, xây nhà máy XLNT qui mô rất lớn cho cả Hà Nội và Tp. HCM.

Ngày 7/10/2016, Hà Nội và Bộ Xây dựng đã làm lễ khởi công thực hiện Dự án XLNT cho nửa Tây của Hà Nội (lưu vực sông Lừ, sông Tô Lịch và sông Nhuệ), dự kiến hoàn thành vào năm 2019, tổng vốn đầu tư 16.293 tỷ đồng (khoảng 800 triệu USD vốn ODA Nhật Bản). Về ý tưởng, cách tiếp cận và thiết kế (y hệt dự án giai đoạn 2 của Tp. HCM), gồm hai hạng mục chính sau:

  • Xây dựng nhà máy XLNT tập trung, công suất 270.000 m3/ngày tại Yên Xá (xã Thịnh Liệt, huyện Thanh Trì, cuối sông, phía Nam của Hà Nội).
  • Xây dựng hệ thống cống bao, đường kính 2,4m, dọc hai bên bờ sông, các cống thu gom và cống đấu nối, với tổng chiều dài cống các loại 53km, đường kính từ 0,4m đến 2,4m, thu gom nước thải đưa về nhà máy để xử lý.

Ngày 20/02/2017 tôi đã có thư gửi Văn phòng Chính phủ, Bộ Xây dựng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, Bộ TN&MT kèm bài viết phân tích, chứng minh dự án XLNT Yên Xá sẽ KHÔNG THỂ CỨU NỔI 1 CON SÔNG, CHO DÙ SỐNG CHỈ CÓ 1 NGÀY, SẼ LÀM CHO CÁC CON SÔNG CHẾT NHANH HƠN (TRƠ LÒNG, PHƠI ĐÁY) VÀ GIA TĂNG MẠNH MẼ NGẬP ÚNG, PHỦ ĐỊNH NHỮNG KẾT QUẢ CỦA 20 NĂM THỰC HIỆN DỰ ÁN THOÁT NƯỚC ĐÃ LÀM. Chi tiết xin mời quí vị đọc tại đây HAI NHÀ MÁY XLNT LỚN NHẤT HÀ NỘI (thực hiện tinh thần Chính phủ điện tử, giảm tiêu dùng giấy, góp phần BVMT).

Từ đó cho đến nay, đã hơn 1 năm rưỡi, tôi không nhận được bất cứ thông tin phản hồi nào từ các cơ quan, chủ yếu là Bộ Xây dựng và UBND thành phố Hà Nội, nơi tôi đã gửi thư báo cáo về những phát hiện của mình, giúp họ giảm thiểu những thiệt hại lớn gây ra cho đất nước. Tại báo cáo tôi cũng đề xuất giải pháp để vừa XLNT vừa cứu được các con sông.

Cách đây ít ngày, tôi đã đi khảo sát nơi xây dựng nhà máy XLNT Yên Xá xem động tĩnh ra sao. Chính xác đang là một vùng đất trống mênh mông bỏ hoang vắng, xung quanh dựng các “tường” bao bảo vệ (bằng các tấm lợp tôn), không một nhà làm việc hoặc văn phòng, vì vậy không cần đến bảo vệ; chưa đào 1m cống nào, không một máy đào kích cống ngầm được sử dụng như đã đề xuất. Theo kế hoạch thì đến hết năm 2019 là hoàn thành. Tôi hiểu là BỘ XÂY DỰNG VÀ UBND THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÃ NHẬN RA SAI LẦM VÀ ĐÃ QUYẾT ĐỊNH TẠM DỪNG DỰ ÁN. Vậy tại sao họ lại không thực hiện giải pháp mà tôi đã đề xuất để vừa XLNT vừa cứu được các con sông? Nếu có gì chưa rõ, tại sao họ lại không trao đổi với tôi để làm sáng tỏ hơn? Tại báo cáo gửi họ, tôi đã ước ao:

“5) Sông Tô gắn với lịch sử Hà Nội, cho muôn đời con cháu mai sau:

Khi vua Lý Thái Tổ khai sinh ra kinh thành Thăng Long, con sông Tô trong ngần còn ở ngoại ô của kinh thành. Trải qua hơn 1000 năm phát triển, ngày nay sông Tô là con sông duy nhất uốn lượn quanh co, mượt mà, ở giữa tim của Thủ đô Hà Nội. Mé Đông và mé Tây của sông Tô đã phát triển đậm đặc dân cư. Hà Nội có Hồ Gươm đã đi vào lịch sử, là biểu tượng linh thiêng, thì con sông Tô cần phải được đầu tư để trở thành con sông đẹp nhất của Hà Nội cho muôn đời con cháu mai sau. Con sông Tô phải có nước trong ngần, cá bơi lội tung tăng, hai bên bờ phải là những thảm thực vật, những hàng cây đầy hoa lá hương thơm ngào ngạt. Trên sông là những con thuyền du lịch trở khách thăm quan, chiêm ngưỡng vẻ đẹp đầy sắc màu. Suốt dọc hai bên sông luôn là những nơi sạch nhất, đẹp nhất, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí của mọi người dân Hà Nội và khách du lịch trong và ngoài nước. Sông Tô phải là nơi nuôi dưỡng những cảm xúc đầy lãng mạng cho các nhà văn, nhà thơ, họa sĩ và nhạc sĩ sáng tác”.

 

Tôi thiển nghĩ đó cũng là  nguyện vọng của tất cả người dân Hà Nội, nguyện vọng của các lãnh đạo cao nhất của đất nước. Đáng tiếc là Bộ Xây dựng và UBND thành phố Hà Nội lại đang lạnh với nguyện vọng thiết tha này. Nếu họ thực sự trăn trở với sứ mệnh cứu các con sông, nếu họ thực hiện phương châm của ông Đặng Tiểu Bình “Mèo trắng, mèo đen không quan trọng, miễn là bắt được chuột”, nếu họ từ bỏ tư tưởng “Văn mình, vợ người” họ có thể trao đổi thêm với tôi. Tôi sẵn lòng giúp và làm sáng tỏ thêm những gì mà họ còn đang vướng mắc. Tôi tin là tôi còn có những sáng kiến khác nữa có ích cho họ.

Bộ Xây dựng là Tổng tư lệnh của Ngành cấp thoát nước Việt Nam, đã chọn cách tiếp cận xây dựng nhà máy XLNT tập trung qui mô lớn để cứu, làm sống lại các con sông/kênh. Đáng tiếc là cách tiếp cận này đã sai, đã thất bại ngay từ lúc đặt bút ký Quyết định phê duyệt dự án đầu tư, không cần phải đợi đến ngày cắt băng khánh thành, đưa nhà máy vào vận hành. Những dự án có tổng mức đầu tư trên 10.000 tỷ đồng đều thuộc danh mục được Quốc hội theo dõi và giám sát.

Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè khác sông Tô Lịch Hà Nội ở chỗ là khi triều cường, nước sông Sài Gòn sẽ dâng dần lên và tràn vào Kênh. Do vậy, khi bị cắt nguồn nước thải và nước mưa “NUÔI” Kênh, thì vẫn còn nước sông Sài Gòn tràn vào Kênh và rút ra theo chế độ thủy triều. Ngược lại sông Tô Lịch vì ở quá xa biển, nên khi bị cắt hết nước mưa và nước thải sẽ trở lên trơ lòng, phơi đáy và chỉ cần 1 tuần liên tục phơi nắng, các cháu thiếu nhi có thể xuống lòng sông chơi bóng đá được.

Ngày 20/02/2017 tôi gửi thư cho Bộ Xây dựng, UBND thành phố Hà Nội về hai tác hại to lớn của nhà máy XLNT Yên Xá và họ đã dừng. Ngày 24/2/2017, Tp. HCM làm lễ khởi công dự án VSMT giai đoạn 2. Sẽ là tốt nhất, Bộ Xây dựng khi đã biết cái sai ở Hà Nội, nên thông báo sớm cho UBND Tp. HCM để dừng lại. Nếu Bộ Xây dựng không thông báo, thì sau khi nhận được bài viết này của tôi, UBND Tp. HCM cũng nên dừng ngay dự án. Vì THIỆT HẠI ÍT CÒN HƠN LÀ THIỆT HẠI NHIỀU VÀ LÂU DÀI MÃI VỀ SAU. Giữa XLNT và chống ngập úng thì phải ưu tiên chống ngập úng trước tiên, không vì XLNT mà làm gia tăng ngập úng. Đấy là phương châm chung của Thế giới.

KHÔNG CÒN CÁCH NÀO NỮA, ĐỂ VỪA CỨU ĐƯỢC CÁC CON SÔNG/KÊNH CỦA HÀ NỘI VÀ TP.HCM VỪA CHỐNG ĐƯỢC NGẬP ÚNG, VỪA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, ĐÓ LÀ SỬ DỤNG CÁCH TIẾP CẬN XLNT PHÂN TÁN, PHI TẬP TRUNG mà tôi đã đề xuất trong thư gửi Bộ Xây dựng và UBND thành phố Hà Nội.

 

Không một hồi âm từ họ, do vậy tôi không biết hiện nay Bộ Xây dựng, UBND Hà Nội và UBND Tp. HCM đang có những vướng mắc, băn khoăn gì? Nhưng tôi sẵn lòng cùng họ trao đổi bàn bạc để cụ thể hóa hơn nữa giải pháp XLNT phân tán, phi tập trung. Tôi tin là tôi còn có những sáng kiến khác nữa có ích cho họ.

 

Trân trong cám ơn bạn đọc.

Nguyễn Đức Thắng, Hà Nội ngày 23/9/2018.

TIN VUI CHO ĐIỆN MẶT TRỜI VÀ ĐIỆN GIÓ
ĐẾN NĂM 2040 TỔNG ĐẦU TƯ TOÀN CẦU CHO LĨNH VỰC LƯU TRỮ NĂNG LƯỢNG SẼ LÀ 1.200 TỶ USD, TỔNG CÔNG SUẤT LÀ 942 GW VỚI TỔNG DUNG LƯỢNG 2.857 GWh
THƯ GỬI TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC NGUYỄN PHÚ TRỌNG
SẼ LÀ CÓ TỘI, NẾU BỘ KH&CN VẪN CỐ TÌNH BẮT NHÂN DÂN CẢ NƯỚC PHẢI NGHE SAI, HIỂU SAI VÀ NÓI SAI VỀ NGUYÊN NHÂN CÁ CHẾT